De oerknal: waar of niet?

Geplaatst in: Creathlon, WHY-magazine | 1

Over de oerknal wordt met zo’n vanzelfsprekend gemak gesproken, dat het lijkt alsof we er zelf bij geweest zijn. We weten zelfs wanneer die plaatsvond: zo’n 13,8 miljard jaar geleden. Persoonlijk vraag ik me weleens af hoe je nou ooit kan weten of dat echt waar is. Wat mij betreft kun je alles beweren over wat er miljarden jaren geleden plaatsvond. Maar dat durfde ik nooit hardop te zeggen, omdat ik bang was vooral mijn domheid te illustreren met zo’n vraag.

Nu zijn er tegenwoordig meer mensen die twijfelen aan wetenschappelijke waarheden. Zij betwijfelen bijvoorbeeld of de CO2-uitstoot verantwoordelijk is voor de veranderingen in het klimaat, of weten zeker dat vaccinatie tot autisme leidt. Dat ik mijn oerknal-twijfel niet uitsprak, had er zeker mee te maken dat ik niet in het kamp terecht wilde komen van ‘wetenschap is ook maar een mening.’ Ik weet dat ik te weinig weet van natuurkunde en natuurwetten om wat dan ook te beweren over die oerknal.

Waar of niet
Voor het nieuwe WHY-magazine, met als thema ‘Waar of niet?’, kon ik gelukkig hierover een verhelderend gesprek voeren met Erik Verlinde, hoogleraar theoretische fysica aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Voor mij komt het idee van de oerknal niet overeen met wat ik weet van natuurkunde,’ vertelde hij. ‘Het wil er bij mij niet in dat er “iets” kan ontstaan uit “niets”.’ Er moet iets aan vooraf zijn gegaan.’ Volgens hem heeft die oerknal dan ook nooit plaatsgevonden. Verlinde legt uit dat hij niet bedoelt dat de berekeningen niet zouden kloppen, maar ‘dat ook wiskunde een bepaalde interpretatie kent.’ Ook exacte wetenschappers gaan uit van een bepaald wereldbeeld. Volgens Verlinde staan we voor een nieuwe paradigmaverschuiving. Welke dat is, kun je lezen in het nieuwe magazine.

Fronetisering
In het nieuwe nummer gaan we dieper in op waarheid, hoe je kunt weten wat waar is en hoe je leugens kunt herkennen. Leerlingen gaan aan de slag met vooroordelen en stereotyperingen, ze leren over het belang van persvrijheid en krijgen handreikingen om het kritisch denken te stimuleren. Ten slotte gaan we ook in op de fronetisering van het bedrog, een interessant aspect uit de wetenschapsfilosofie. Op Google is daar (nog) weinig over te vinden, daar moet je echt het magazine voor lezen…

Over Hilde van Halm

Hilde is auteur/redacteur bij Creathlon en gericht op het voortgezet onderwijs. Ze is gespecialiseerd in levensbeschouwing en religie, maatschappijleer en burgerschapsvorming.

Een Reactie

  1. Drs Peter Kortekaas
    |

    Interessant. Als je de werkelijkheid bevraagt vanuit de ratio en empirie, dan krijg je ook wetenschappelijke antwoorden. Mooi, maar dat is dan ook niet meer dan een wetenschappelijk perspectief en dus niet noodzakelijkerwijs de enige ‘waarheid’.