Principes en ethische dilemma’s in de klas

Geplaatst in: WHY-magazine | 0

Principes hebben te maken met rechten en plichten, met vrijheid, met waarden en normen, met ethiek – er valt veel over te zeggen en in te onderzoeken. Welke principes hanteer je zelf? En hoe vasthoudend ben je daarin? Zodra je het over principes hebt, gaat het ook over sjoemelen, opportunisme en water bij de wijn doen. Is het erg om (zo af en toe) je principes overboord te zetten? Interessante vragen om in de klas te bespreken!

Pubers staan erom bekend hun mening niet onder stoelen of banken te steken. Ze zijn vaak enorm kritisch. Alles wat eerder vaststaand en vanzelfsprekend was, wordt in de puberteit tegen het licht gehouden. Doordat hun vermogen tot abstract denken in deze fase toeneemt, gaan ze ook meer nadenken over goed en kwaad, over wat rechtvaardig is. Ook worden normen en waarden onder de loep genomen. Moraal en ethiek zijn dan ook onderwerpen die bij middelbare schoolleerlingen leven. Tenminste, als die onderwerpen levendig worden gebracht en aansluiten bij de praktijk van alledag.

The Good Place

Wat fijn dat een Netflix-serie dan te hulp kan schieten. The Good Place, bijvoorbeeld, gaat over de egoïstische Eleanor, die uitsluitend handelt in haar eigen belang. Haar verbazing is dan ook groot, als ze na haar dood in ‘the good place’ blijkt te zijn beland. Ze snapt meteen dat er een fout gemaakt is. Als iemand daarachter zou komen, dan zou ze onmiddellijk naar ‘the bad place’ gestuurd worden – en daar wil echt niemand terechtkomen! De haar toegewezen ‘soulmate’ blijkt een professor in de ethiek te zijn. Ze neemt hem in vertrouwen en hij leert haar wat ethisch handelen is. Zo hoopt ze dat niemand uitvindt wie ze werkelijk is en dat ze alsnog een goed mens kan worden.

Ethische praktijk

De serie is wat flauw, soms grappig, maar in elk geval is er ruimschoots aandacht voor ethiek. Wat is het goede doen? En hoe denken verschillende filosofen hierover? Hoe houd je die waarden staande in het ‘gewone leven’? Het wordt allemaal beeldend uitgelegd. Zo wordt het beroemde Trolleyprobleem daadwerkelijk uitgevoerd. Dit ethische dilemma stelt de vraag of een bestuurder van een tram een persoon die vastligt op de rails zou moeten doden, om vijf andere mensen te redden. De professor in ethiek is de trambestuurder en ineens blijkt het probleem in het echt toch anders te zijn dan op het schoolbord… En het blijft de vraag of je een goed mens wordt van het bestuderen van ethiek.

Principes in de klas

Het Trolleyprobleem komt ook aan bod in het WHY magazine Principes. Een nummer gevuld met overtuigingen en wat daarop valt af te dingen. Over algemeen en individueel belang, over hooliganisme en compassie, over democratie en journalistiek. In de beroepenmolen vertelt Officier van Justitie Koos Plooij waarom hij geen advocaat geworden is: voor hem weegt het zwaarder dat hij zich in kan zetten voor het algemeen belang en het vinden van de waarheid. Het thema wordt van allerlei kanten belicht en onderzocht, waardoor leerlingen zich ook bezinnen op (de standvastigheid van) hun eigen principes. Vragen en opdrachten nodigen uit om verder na te denken. En een fragment uit the Good Place kan mooi dienen als een extra illustratie.

Over Hilde van Halm

Hilde is auteur/redacteur bij Creathlon en gericht op het voortgezet onderwijs. Ze is gespecialiseerd in levensbeschouwing en religie, maatschappijleer en burgerschapsvorming.

Laat een Reactie Achter